Poruszanie się w CLI / BASH / SSH

Wprowadzenie:

W systemach Linux/Unix praca odbywa się głównie w środowisku tekstowym (terminalu). Zrozumienie, jak nawigować po systemie plików, jest fundamentem pracy administracyjnej. Poniżej przedstawiamy podstawowe i zaawansowane komendy do poruszania się po strukturze katalogów.

1. Komenda pwd – gdzie jestem?

pwd

Polecenie pwd (print working directory) wyświetla pełną, bezwzględną ścieżkę do katalogu, w którym aktualnie się znajdujemy. Jest to podstawowa komenda pozwalająca na orientację w strukturze katalogów systemu.

Przykład:

$ pwd
/home/admin/projekty

2. Komenda ls – co jest w katalogu?

ls

Komenda ls (list) wyświetla listę plików i katalogów w bieżącym katalogu. To podstawowe narzędzie do przeglądania zawartości systemu plików.

Najczęściej używane opcje:

ls -l

Wyświetla szczegółowe informacje o plikach: uprawnienia, właściciela, grupę, rozmiar, datę modyfikacji i nazwę.

ls -a

Pokazuje również pliki ukryte (których nazwa zaczyna się od kropki .).

ls -lh

Łączy opcję -l z -h (human-readable), wyświetlając rozmiary plików w formacie czytelnym dla człowieka (KB, MB, GB).

ls -lah

Połączenie wszystkich trzech opcji – szczegółowy widok ze wszystkimi plikami (w tym ukrytymi) i czytelnymi rozmiarami.

ls -lt

Sortuje pliki według daty modyfikacji (najnowsze na górze).

ls -lS

Sortuje pliki według rozmiaru (największe na górze).

3. Komenda cd – poruszanie się między katalogami

cd /ścieżka/do/katalogu

Polecenie cd (change directory) zmienia aktualny katalog roboczy na wskazany.

Najważniejsze sposoby użycia:

cd ~

Przechodzi do katalogu domowego aktualnego użytkownika (np. /home/admin).

cd ..

Przechodzi do katalogu nadrzędnego (rodzica) względem bieżącego katalogu.

cd -

Wraca do poprzedniego katalogu, w którym byliśmy przed ostatnią zmianą.

cd ./katalog

Wchodzi do podkatalogu katalog znajdującego się w bieżącej lokalizacji.

cd /

Przechodzi do katalogu głównego systemu (root directory).

4. Zrozumienie kropek w ścieżkach

• . – oznacza bieżący katalog
• .. – oznacza katalog nadrzędny (jeden poziom wyżej)
• ~ – oznacza katalog domowy użytkownika

Przykłady:

cd ../dokumenty     # przejdź poziom wyżej, potem do katalogu dokumenty
cd ~/projekty       # przejdź do katalogu projekty w katalogu domowym
cd ../../tmp        # dwa poziomy wyżej, potem do katalogu tmp

5. Komenda readlink – rozwijanie ścieżek

readlink -f nazwa_pliku

Polecenie readlink z opcją -f wyświetla pełną, absolutną ścieżkę do pliku lub katalogu, rozwijając wszystkie linki symboliczne. Przydatne, gdy pracujemy z skrótami i chcemy poznać rzeczywistą lokalizację pliku.

6. Komenda tree – drzewo katalogów

tree

Wyświetla strukturę katalogów w formie drzewa (jeśli narzędzie jest zainstalowane). Pozwala na szybką wizualizację zagnieżdżenia katalogów.

tree -L 2

Ogranicza głębokość wyświetlania do 2 poziomów.

Podsumowanie praktyczne:

# Sprawdź, gdzie jesteś
pwd

# Wyświetl pliki w bieżącym katalogu ze szczegółami
ls -lah

# Przejdź do katalogu projekty
cd ~/projekty

# Wróć do poprzedniego katalogu
cd -

# Przejdź poziom wyżej
cd ..

# Wyświetl pełną ścieżkę do pliku
readlink -f config.conf