Możliwości docker-compose.yml

Docker Compose (Docker Compose) umożliwia uruchamianie wielu kontenerów opartych na gotowych obrazach (np. postgres, redis, nginx) przy użyciu jednego pliku docker-compose.yml. Konfiguracja polega na zadeklarowaniu usług (services), sieci (networks) oraz wolumenów (volumes). Poniżej znajduje się praktyczna instrukcja skupiona na pracy z gotowymi obrazami, komunikacją między kontenerami oraz szczegółowym wykorzystaniem wolumenów.

Podstawowa konfiguracja usług opartych na gotowych obrazach wygląda następująco:

version: "3.9"

services:
  app:
    image: nginx:latest
    ports:
      - "8080:80"

  db:
    image: postgres:15
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: example

Po uruchomieniu polecenia docker compose up -d Compose pobiera obrazy, tworzy kontenery i domyślną sieć. Każda usługa jest dostępna dla innych usług pod nazwą swojej sekcji, czyli db jest osiągalna jako host db.

------------

Sieci kontrolują komunikację między usługami. Jeśli nie zostaną jawnie zdefiniowane, Compose tworzy jedną sieć typu bridge i podłącza do niej wszystkie kontenery. W bardziej złożonych przypadkach należy definiować własne sieci, aby ograniczyć dostęp między komponentami:

services:
  frontend:
    image: nginx
    networks:
      - front

  backend:
    image: nginx
    networks:
      - front
      - back

  db:
    image: postgres
    networks:
      - back

networks:
  front:
  back:

W tym układzie frontend nie ma dostępu do db, ponieważ nie współdzielą sieci. backend pełni rolę pośrednika. Jedna usługa może należeć do wielu sieci. Sieć może być oznaczona jako internal: true, co blokuje ruch wychodzący poza sieć Dockera:

networks:
  back:
    internal: true

----------------

Wolumeny odpowiadają za trwałość danych i stanowią jeden z najważniejszych elementów konfiguracji. Bez wolumenów dane zapisane w kontenerze zostaną utracone po jego usunięciu. Docker Compose obsługuje kilka sposobów montowania danych.

Najprostszy wariant to bind mount, czyli mapowanie katalogu z hosta:

services:
  db:
    image: postgres
    volumes:
      - ./data:/var/lib/postgresql/data

Dane są zapisywane bezpośrednio w katalogu ./data. Rozwiązanie to jest użyteczne w środowiskach developerskich, gdzie wymagany jest bezpośredni dostęp do plików.

Drugim podejściem są named volumes zarządzane przez Dockera:

services:
  db:
    image: postgres
    volumes:
      - db_data:/var/lib/postgresql/data

volumes:
  db_data:

W tym przypadku Docker przechowuje dane w swojej przestrzeni (/var/lib/docker/volumes/...). Named volumes są niezależne od struktury katalogów hosta i bardziej przenośne.

Możliwe jest także użycie wolumenów anonimowych:

services:
  app:
    image: nginx
    volumes:
      - /data

Docker tworzy wtedy wolumen bez nazwy i przypisuje go do kontenera. Rozwiązanie to jest rzadziej stosowane, ponieważ utrudnia zarządzanie.

Wolumeny mogą być współdzielone między usługami:

services:
  db:
    image: postgres
    volumes:
      - db_data:/data

  backup:
    image: alpine
    volumes:
      - db_data:/data

Pozwala to na wykonywanie operacji pomocniczych, takich jak backup lub migracje danych.

Dostęp do wolumenów można ograniczyć do trybu tylko do odczytu:

services:
  app:
    image: nginx
    volumes:
      - db_data:/data:ro

W tym przypadku kontener nie może modyfikować danych.

Możliwe jest także bardziej szczegółowe definiowanie wolumenów przy użyciu składni rozszerzonej:

services:
  app:
    image: nginx
    volumes:
      - type: volume
        source: db_data
        target: /data
        read_only: true

volumes:
  db_data:

Wolumeny mogą korzystać z różnych sterowników (driver), co umożliwia integrację np. z systemami zewnętrznymi:

volumes:
  db_data:
    driver: local

Dodatkowe opcje sterownika można przekazać przez driver_opts, np. przy mountowaniu zasobów sieciowych.

Ważnym przypadkiem są wolumeny zewnętrzne (external), które nie są tworzone przez Compose, lecz muszą istnieć wcześniej:

volumes:
  db_data:
    external: true

Pozwala to współdzielić dane między różnymi projektami lub zachować je niezależnie od cyklu życia Compose.

Typowym wzorcem jest inicjalizacja danych przy pierwszym uruchomieniu kontenera (np. w obrazach takich jak postgres), gdzie katalog danych jest pusty — wolumen zapewnia, że inicjalizacja nie zostanie powtórzona przy kolejnym uruchomieniu.

Zachowanie wolumenów przy usuwaniu środowiska:

• docker compose down usuwa kontenery i sieci, ale pozostawia wolumeny

• docker compose down -v usuwa również wolumeny

• docker volume ls pozwala zobaczyć dostępne wolumeny

• docker volume rm usuwa wskazany wolumen

Pełny przykład konfiguracji z sieciami i wolumenami:

version: "3.9"

services:
  app:
    image: nginx
    ports:
      - "8080:80"
    networks:
      - frontend
      - backend

  db:
    image: postgres:15
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: example
    volumes:
      - db_data:/var/lib/postgresql/data
    networks:
      - backend

  cache:
    image: redis:7
    networks:
      - backend

networks:
  frontend:
  backend:

volumes:
  db_data:

W tej konfiguracji app komunikuje się z db i cache przez sieć backend, natomiast db nie jest dostępna z zewnątrz. Dane bazy są przechowywane w wolumenie db_data, który pozostaje po usunięciu kontenerów.